Ekspansja wczesnych cywilizacji:

Chęć poznania otaczającego świata, odkrywania nowych obszarów, towarzyszy człowiekowi od zarania jego dziejów. Anatomicznie współczesny Homo sapiens od początku swego istnienia był odkrywcą i podróżnikiem. Wielu antropologów uważa, że pojawił się w Afryce w okresie 125000-100000 lat temu (wyodrębniając się ewolucyjnie z Homo erectus). Przez jakiś czas, rzędu kilkudziesięciu tysięcy lat, przemieszczał się prawdopodobnie tylko po Afryce, lecz już przed 60000 lat wywędrował na inne kontynenty Starego Świata. Szybko się rozprzestrzeniał, nie tylko po południowych, cieplejszych obszarach, mieszkał również na zimnych, peryglacjalnych terenach Europy - był to przecież okres ostatniego zlodowacenia. Datowania najstarszych szczątków kostnych Homo sapiens wskazują, że na terenie Azji przemieszczał się nawet być może przed 60000 lat, na obszarze Europy - prawdopodobnie nie później niż około 40000-35000 lat temu, w Australii ponad 40000, zaś w Ameryce 35000-15000 lat temu. Prymitywna tratwa z płaskorzeźby w pałacu asyryjskim z VIII wieku p.n.e. - - Osiedlanie się po wędrówkach i udomowianie zwierząt prowadziło w wielu miejscach do gospodarki wytwórczej i powstania centrów cywilizacyjnych, nieraz bardzo od siebie odległych. Powstawanie tych pierwszych ośrodków cywilizacyjnych miało miejsce głównie w III tysiącleciu p.n.e., niezależnie w kilku obszarach: w Mezopotamii, Egipcie, Indiach i Chinach. Powstające organizmy cywilizacyjne wykazywały zróżnicowane predyspozycje do ekspansji. Skłonność do podróżowania widoczna była głównie u ludów opierających swą gospodarkę na handlu, w mniejszym stopniu zaś u ludów rolniczych. Na przykład Egipcjanie, lud rolniczy, korzystający z dobrodziejstw doliny Nilu, nie dorównywał w działalności handlowej i w podróżach np. Fenicjanom. Szczególną mobilnością pośród starszych cywilizacji Morza Śródziemnego odznaczali się Kreteńczycy, którzy żeglowali do Egiptu, Libii, Syrii, być może docierali nawet do Półwyspu Pirenejskiego. - - Stosunkowo wysoki poziom rozwoju Kreta osiągnęła w czasie panowania króla Minosa.